Mùa nồm, balo và túi lên mốc vì độ ẩm không khí cao kéo dài nhiều ngày, hơi nước đọng lại trên bề mặt vải, da và mút; cách phòng là cất túi khô hẳn trong tủ có gói hút ẩm, đóng tủ những ngày nồm và lấy ra hong khi trời hanh. Túi đã có đốm mốc thì xử lý sớm, ngoài trời, bằng chải khô rồi lau dung dịch giấm loãng, trước khi đốm ăn sâu vào sợi vải.
Mùa nồm ở miền Bắc thường rơi vào cuối đông sang xuân, sàn nhà đổ mồ hôi, gương mờ, quần áo phơi ba ngày không khô. Miền Nam không có nồm theo đúng nghĩa, nhưng giữa mùa mưa nhà ẩm liên tục thì túi cất trong tủ kín cũng mốc không kém. Bài này đi qua những món đồ đàn ông hay có trong tủ: balo đi làm, túi đeo chéo, túi thể thao, ví, thắt lưng.
Vì sao túi mốc ngay trong tủ đóng kín
Nấm mốc cần ba thứ: ẩm, chất để ăn, và thời gian yên tĩnh. Mùa nồm cho đủ cả ba. Độ ẩm trong nhà có ngày lên trên chín mươi phần trăm, tủ gỗ đóng kín giữ nguyên lớp không khí ẩm ấy hàng tuần. Chất để ăn thì sẵn: mồ hôi thấm trong quai balo, vụn bánh dưới đáy túi, bụi bám trên vải, dầu da trên ví và thắt lưng.
Thời gian yên tĩnh là thứ người ta hay tự tạo ra mà không biết. Túi thể thao dùng hai buổi rồi treo đó vì trời nồm lười đi tập. Balo cũ cất vào góc tủ từ đầu mùa. Thắt lưng da dự phòng nằm trong hộp. Ba tuần không ai đụng tới, mở ra đã thấy lốm đốm trắng xanh.
Thêm một chi tiết dễ bỏ qua: cất túi khi chưa khô hẳn. Ngày nồm, túi treo cả ngày vẫn chỉ "se se", sờ tưởng khô nhưng mút lưng và đường may còn ẩm. Cất như vậy vào tủ là tự tay nuôi mốc. Nếu không chắc túi đã khô, thà để ngoài treo thêm một ngày, có quạt càng tốt.
Dấu hiệu mốc sớm cần để ý
Mốc xử lý trong tuần đầu thì gần như sạch hẳn. Để sang tuần thứ ba, sợi nấm ăn vào sợi vải và lớp tráng, vết thâm sẽ ở lại dù đã hết mùi.
- Mùi ẩm hơi chua khi mở ngăn chính, dù nhìn bên ngoài chưa thấy gì.
- Lấm tấm trắng như bụi phấn ở đường may, mép quai, góc đáy; lau tay lên thấy bột mịn.
- Đốm xanh xám hoặc đen nhỏ trên vải sáng màu, thường mọc thành cụm.
- Mút lưng nhớp khi ấn, có mùi ngai ngái.
- Ví và thắt lưng da có lớp mờ trắng trên mặt da, mép cắt.
- Lớp tráng mặt trong dính vào nhau, hoặc bong thành vảy nhỏ có màu loang.
Thắt lưng da thì xem kỹ mặt trong, chỗ tiếp xúc với mồ hôi; mốc thường mọc ở đó trước khi lan ra mặt ngoài. Mỗi tuần mùa nồm, chọn một buổi tối mở tủ kiểm nhanh các món ít dùng. Mất năm phút, nhưng phát hiện đốm mốc ở tuần đầu tiết kiệm cho bạn cả một buổi chà rửa, có khi cả một chiếc túi.
Cất từng món trong tủ đồ đàn ông mùa nồm
Mỗi loại đồ có cách cất khác nhau. Bảng dưới gộp những món phổ biến, cách cất, và việc nên làm định kỳ.
| Món đồ | Cách cất | Kèm theo | Việc định kỳ |
|---|---|---|---|
| Balo đang dùng hằng ngày | Không cất tủ, treo móc nơi thoáng có gió | Mở hết khoá khi treo | Lau quai, mút lưng mỗi tuần |
| Balo, túi ít dùng | Trong túi vải thoáng, không túi nylon kín | Một gói hút ẩm trong ngăn chính | Lấy ra hong khi trời hanh |
| Túi đeo chéo, túi da | Nhồi giấy giữ dáng, để đứng trên kệ | Gói hút ẩm, không xếp chồng | Lau da bằng khăn khô hai tuần một lần |
| Túi thể thao | Không cất khi còn đồ tập bên trong | Túi muối nở hoặc than hoạt tính | Giặt lót trong hằng tháng |
| Ví, thắt lưng da dự phòng | Hộp giấy có lỗ thoáng | Gói hút ẩm nhỏ | Mở ra xem mỗi hai tuần |
Đừng bọc túi trong túi nylon kín để chống ẩm. Túi nylon giữ luôn chút ẩm có sẵn bên trong, thành phòng xông hơi thu nhỏ. Túi vải bọc bụi đi kèm túi xách, hoặc một chiếc vỏ gối cũ, là đủ. Vải cho hơi ẩm đi ra, chỉ chặn bụi.
Anh Hùng cất ba chiếc túi trong tủ quần áo, mùa nồm năm ngoái chiếc túi đeo chéo vải bạt lên mốc kín mặt sau. Năm nay anh chuyển cả ba sang kệ mở cạnh cửa sổ, bọc vỏ gối cũ, mỗi chiếc một gói hút ẩm. Hết mùa không chiếc nào có mùi.
Xử lý đốm mốc trên balo và túi vải
Các bước dưới áp cho balo, túi bằng vải bạt, canvas, nylon, polyester. Túi da cần cách nhẹ tay hơn và nên thử ở chỗ khuất trước. Làm ngoài trời hoặc ban công, đeo khẩu trang, vì bào tử mốc bay ra khi chải.
- Dốc sạch đồ, mang ra ngoài trời. Đừng chải mốc trong phòng ngủ hay gần tủ đồ, bào tử bay sang đồ khác.
- Chải khô bằng bàn chải mềm. Chải theo một chiều, ra xa người, cho lớp mốc bề mặt rơi đi trước khi làm ướt.
- Pha dung dịch: một phần giấm trắng với ba phần nước ấm, thêm vài giọt xà phòng rửa tay nhẹ.
- Lau, không ngâm. Nhúng khăn, vắt ráo, lau từng vùng có đốm, để dung dịch nằm trên vải chừng mười phút.
- Chải nhẹ lần nữa, rồi lau lại bằng khăn nước sạch để không còn mùi giấm.
- Làm khô thật nhanh: treo ngược, mở hết khoá, quạt thổi hoặc nắng nhẹ buổi sáng. Khô chậm là mốc quay lại.
- Kiểm lại sau ba ngày. Đốm còn mờ nhưng không lan, không mùi là đạt; nếu mọc lại, lặp lại thêm một lần.
Đừng dùng thuốc tẩy trắng đậm đặc trên balo màu, vải sẽ loang và lớp tráng bị ăn mòn. Với vải trắng hoặc kaki sáng, vết thâm còn lại sau khi đã hết mốc có thể nhạt dần sau vài lần phơi nắng sớm.
Giữ tủ đồ khô suốt mùa nồm
Đóng tủ những ngày nồm, mở khi trời hanh. Nhiều người tưởng phải mở tủ cho thoáng. Ngày nồm mở tủ là mời không khí ẩm vào. Đóng kín những ngày sàn nhà ướt, và mở toang khi có gió bấc khô hoặc khi bật điều hoà chế độ hút ẩm.
Gói hút ẩm đặt đúng chỗ. Gói hạt hút ẩm đặt ở góc dưới tủ và trong ngăn chính mỗi chiếc túi ít dùng. Loại hạt đổi màu cho bạn biết lúc nào đã no nước; loại không đổi màu thì thay khoảng mỗi tháng mùa nồm. Một số loại sấy lại được trong lò vi sóng theo hướng dẫn trên gói.
Hộp hút ẩm dạng hộp nhựa. Đặt một hộp ở đáy tủ, nhìn thấy nước đọng dần trong hộp là biết tủ ẩm đến mức nào. Đổ nước, thay hộp khi hạt đã tan hết.
Không chất đồ sát vách tủ. Vách tủ áp tường ngoài là chỗ lạnh và đọng hơi nước nhất. Chừa vài phân cho không khí chạy quanh, đặt túi ở nửa ngoài của kệ, cách vách ít nhất một gang tay.
Máy hút ẩm trong phòng. Nếu nhà có máy hút ẩm, chạy vài giờ mỗi tối với cửa phòng đóng, sau đó mở tủ cho không khí khô vào. Đây là cách hiệu quả nhất, đổi lại tốn điện.
Túi đang dùng hằng ngày trong những tuần nồm
Túi đeo hằng ngày ít khi mốc trong tủ, nhưng hay mốc ở những chỗ bạn để nó giữa ngày. Lưng ghế văn phòng dưới cửa gió điều hoà, cốp xe máy, chân tường phòng khách, sàn nhà đổ mồ hôi. Trong mùa nồm, mỗi chỗ đặt túi đều là một quyết định nhỏ.
Về nhà, treo túi lên móc ở độ cao ngang vai, cách tường, mở khoá ngăn chính. Không để túi trên sàn, nhất là sàn gạch men đang ướt. Không để túi qua đêm trong cốp xe; cốp xe đóng kín, lạnh về đêm, đọng nước, chính là chiếc tủ ẩm tệ nhất bạn có.
Mỗi cuối tuần trong mùa nồm, dốc túi ra, lau quai và mút lưng bằng khăn ẩm có chút giấm loãng, để khô trước quạt một buổi. Đổ vụn giấy, vụn bánh dưới đáy. Việc này làm cùng lúc với lau giày, chưa tới mười lăm phút, mà giữ cho túi bước qua cả mùa không mùi.
Ở văn phòng cũng vậy: đừng nhét túi vào ngăn tủ dưới bàn sát chân tường. Treo lên móc cạnh bàn, hoặc để trên ghế trống, chỗ có gió điều hoà đi qua. Một ngày tám tiếng trong ngăn tủ ẩm đủ để chiếc túi vừa phơi khô hôm qua lại ngai ngái mùi.
Khi nào nên bỏ một chiếc túi đã mốc
Mốc ăn vào mút lưng, giặt vẫn mùi. Mút xốp bên trong không tháo ra được thì không làm sạch tận gốc. Đeo túi đó áp lưng cả ngày là hít mùi mốc cả ngày.
Lớp tráng mặt trong bong và đen loang. Túi không còn chống nước, lại là nơi mốc bám trở lại ngay mùa sau.
Người trong nhà dị ứng, hen. Bào tử mốc gây hắt hơi, khó thở với người nhạy cảm. Một chiếc túi không đáng để đổi lấy sức khoẻ của người nhà. Trong nhà có trẻ nhỏ thì càng nên mạnh tay, đừng để túi mốc trong phòng ngủ.
Túi đã mốc lại ba lần sau khi xử lý. Lúc đó mốc đã nằm sâu trong sợi. Thay túi rẻ hơn tiếp tục lau mỗi tuần, và rẻ hơn cả những lần mốc lây sang quần áo cất cạnh nó.
Còn giữ được thì giữ thế nào. Túi chỉ mốc nhẹ ở bề mặt, đã xử lý xong không còn mùi, thì vẫn dùng tốt. Từ đó trở đi, chiếc túi này cần được để ở chỗ thoáng nhất nhà, không cất tủ kín nữa, và là món bạn kiểm đầu tiên mỗi tuần mùa nồm. Túi từng mốc một lần thì dễ mốc lại hơn túi chưa từng mốc.
Câu hỏi thường gặp
Phơi balo bị mốc dưới nắng có diệt được mốc không?
Nắng giúp làm khô và giảm mốc bề mặt, nhưng không diệt hết sợi nấm đã ăn sâu. Phơi nắng sáng sớm sau khi đã chải và lau dung dịch giấm loãng thì hiệu quả hơn, tránh nắng gắt làm phai màu.
Dùng cồn lau mốc trên balo được không?
Với vải nylon, polyester thì lau nhẹ bằng cồn loãng được, nhưng cồn đậm có thể làm hỏng lớp tráng bên trong và làm phai một số màu. Nên thử trước ở chỗ khuất, và ưu tiên giấm pha loãng.
Gói hút ẩm trong hộp giày cũ có dùng cho túi được không?
Được nếu gói còn nguyên, chưa rách. Nhưng những gói này thường đã no nước sau thời gian dài nằm trong kho, nên sấy lại hoặc thay gói mới cho những chiếc túi bạn quý.
Ví da bị mốc trắng xử lý thế nào?
Lau nhẹ bằng khăn khô để bỏ lớp mốc, rồi lau bằng khăn hơi ẩm có chút giấm rất loãng, để khô trong bóng râm. Sau khi khô có thể thoa một lớp mỏng sản phẩm dưỡng da cho da khỏi khô nứt.
Mùa nồm có nên bật điều hoà chế độ hút ẩm cho phòng để túi không?
Nên, nếu nhà có điều hoà có chế độ này. Vài giờ hút ẩm mỗi ngày giúp cả phòng khô hơn, quần áo và túi trong tủ đều đỡ mốc, đặc biệt khi kết hợp đóng cửa phòng trong lúc chạy.