Thợ điện lạnh nên chia đồ nghề làm ba túi: một balo hoặc túi cứng cho đồng hồ gas, máy hút chân không và bộ loe; một túi miệng mở cho dụng cụ vặn cắt; và một túi bạt to cho bộ vệ sinh máy. Dồn hết vào một túi là cách nhanh nhất để gãy kim đồng hồ và làm dầu máy hút dây ra quần áo.
Khác thợ điện dân dụng, thợ điện lạnh mang theo những món vừa nặng vừa dễ hỏng, lại thêm nước bẩn từ việc vệ sinh dàn. Bài này theo anh Tuấn, thợ sửa và vệ sinh điều hoà cho nhà dân và quán nhỏ, mỗi ngày chừng năm máy, mùa nóng có hôm mười máy. Mục nào cũng là chuyện xếp, chở và giữ đồ sống lâu.
Vì sao thợ điện lạnh cần tách túi theo nhóm việc
Một buổi của anh Tuấn thường có hai kiểu việc. Vệ sinh máy là kiểu việc ướt: túi bạt hứng nước, bơm xịt áp lực, bình hoá chất, khăn, bạt trùm dàn lạnh. Sửa máy và nạp gas là kiểu việc khô và cần chính xác: đồng hồ nạp gas, dây nạp, máy hút chân không, bộ loe ống, cắt ống, kìm, đồng hồ vạn năng. Hai nhóm này mà nằm chung một túi thì sau vài tuần đồng hồ gas bị ẩm, dây nạp dính bẩn, còn đầu nối ống bị cát.
Lý do thứ hai là sức nặng. Máy hút chân không loại nhỏ đã khoảng 4 đến 5 kg, bộ đồng hồ nạp gas cùng dây hơn 1 kg, bơm xịt áp lực có ống dây thêm vài ký. Một túi đơn gánh từng ấy thì quai đứt hoặc vai người đứt trước. Tách ba túi, mỗi túi dưới 8 kg, xách mỗi tay một túi đi lên tầng ba vẫn còn giữ được thăng bằng.
Lý do cuối là thứ tự công việc. Đến nhà khách, việc đầu tiên thường là kiểm tra, nên túi dụng cụ khô ra trước. Vệ sinh thì mở túi ướt. Nạp gas mới cần đến túi đồng hồ và máy hút. Biết trước cần túi nào, bạn đỡ phải bày cả ba ra sàn nhà người ta.
Ba túi của thợ điện lạnh và món trong mỗi túi
Bảng dưới là cách chia mà nhiều thợ đi lẻ đang dùng. Bạn thêm bớt tuỳ hãng máy hay sửa, nhưng giữ nguyên nguyên tắc khô riêng ướt riêng.
| Túi | Kiểu và cỡ | Đồ bên trong | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Túi đo và nạp | Balo vỏ cứng hoặc hộp mềm có mút cắt sẵn, 20–25 lít | Đồng hồ nạp gas, dây nạp, máy hút chân không, bộ loe, cắt ống, đầu chuyển ren | Không bỏ vật nặng đè lên mặt đồng hồ |
| Túi dụng cụ khô | Túi miệng mở 35–40 cm, đáy nhựa | Lục giác, mỏ lết, tua vít, kìm, đồng hồ vạn năng, băng keo, ống bảo ôn, dây điện | Món nhọn để có nắp |
| Túi vệ sinh | Túi bạt chống nước loại to, quai dài | Bạt hứng nước dàn lạnh, bơm xịt, khăn, bàn chải, bình hoá chất | Phơi khô mỗi tối, không để qua đêm ẩm |
| Túi đeo hông | Đai lưng 3–4 ô | Bút thử điện, tua vít hai đầu, đèn pin nhỏ, dao rọc | Đeo khi đứng thang làm dàn lạnh |
Một mẹo nhỏ: dán một vòng băng keo màu khác nhau lên quai mỗi túi. Đứng ở chân cầu thang nhìn ba quai là biết túi nào cần mang lên trước.
Xếp đồng hồ gas và máy hút chân không để không gãy, không rò
Hai món đắt và dễ hỏng nhất của thợ điện lạnh cần được xếp theo một thứ tự cố định:
- Sau khi dùng, khoá hai van đồng hồ, tháo dây nạp và cuộn tròn rộng, không gập gấp. Dây gập gắt lâu ngày nứt ở chỗ gập, rò gas lúc nạp.
- Đậy nắp các đầu dây và cửa nạp để cát, bụi không lọt vào. Thiếu nắp thì dùng túi ni lông nhỏ trùm lại và buộc chun.
- Đặt đồng hồ nằm ngửa trong ô mút, mặt kính quay lên trên, trên mặt kính không có gì đè.
- Máy hút chân không phải dựng đứng, nút xả dầu ở dưới vặn chặt. Máy nằm nghiêng trên xe đi đường xóc thì dầu dễ chảy ra ngoài qua cửa xả khí.
- Bộ loe và cắt ống để trong hộp gốc hoặc túi vải riêng, lưỡi cắt quay vào trong.
- Đóng balo, nhấc thử lắc nhẹ: nếu nghe tiếng kim loại va nhau, chèn thêm khăn vào chỗ trống.
Anh Tuấn mất một bộ đồng hồ gas trong năm đầu vì để mỏ lết nằm trên mặt kính. Từ đó, túi đo và nạp chỉ chứa đồ đo và nạp, không có thêm món nào khác.
Cuối ngày, trước khi cất túi, bật thử máy hút chân không vài giây xem dầu còn trong và đủ mức qua mắt thăm. Dầu đục như sữa là đã lẫn ẩm, thay ngay thì máy hút sâu và bền hơn hẳn.
Chở đồ điện lạnh trên xe máy, kể cả bình gas nhỏ
Túi nặng nhất xuống thấp nhất. Túi đo và nạp có máy hút chân không đặt trên baga sau, ràng hai dây chéo. Túi dụng cụ khô có thể kẹp vào giữa hai chân nếu xe có sàn để chân phẳng và túi không chạm tay lái khi đánh lái hết cỡ.
Bình gas nhỏ dựng đứng, chèn chặt. Bình gas lạnh loại nhỏ phải dựng đứng, van ở trên, có nắp chụp van, chèn giữa các túi cho khỏi lăn. Không đặt nằm, không để trong cốp kín giữa trưa nắng.
Không đeo balo đo và nạp sau lưng đi đường dài. Năm sáu ký thiết bị cứng sau lưng là nguy hiểm khi ngã. Nếu bắt buộc phải đeo vì xe chật, đi chậm và chỉ đi quãng ngắn.
Túi vệ sinh ướt để trên cùng hoặc treo chặt sau. Túi bạt ướt không được nhỏ nước lên yên và lên các túi khác. Gói thêm một túi ni lông lớn bên ngoài trước khi buộc.
Thang chữ A chở theo dọc xe. Thang gấp phải buộc dọc theo thân xe bằng giá riêng, không vượt ngang ra hai bên tay lái. Thang dài thì chở chuyến riêng hoặc mượn của khách, đừng cố.
Lỗi hay gặp và cách sửa ngay trong tuần
Những lỗi dưới đây làm hỏng đồ nghề âm thầm, không ai thấy cho tới khi đồ hỏng hẳn:
- Túi vệ sinh để ẩm qua đêm: sáng ra mùi hôi, bạt mốc đen, bàn chải mọc rêu. Mỗi tối lộn túi ra phơi, bạt treo thẳng.
- Hoá chất vệ sinh đậy nắp không chặt: chảy ra làm bạc vải và ăn vào khoá kéo. Bình hoá chất đặt đứng trong một hộp nhựa nhỏ có nắp.
- Đồng hồ vạn năng để chung túi ướt: mạch bị ẩm, số nhảy lung tung. Đồng hồ điện thuộc túi khô.
- Cuộn dây nạp quá chặt: dây nứt ở đầu ren. Cuộn đường kính cỡ một bàn tay mở rộng là vừa.
- Không mang khăn lau tay: tay dính dầu cầm vào mặt nạ dàn lạnh của khách. Một khăn khô nhét sẵn ở ngăn ngoài túi dụng cụ.
- Mua balo vỏ cứng quá to: 30 lít trở lên thì luôn có xu hướng nhét thêm đồ. Cỡ 20 đến 25 lít là đủ cho bộ đo và nạp của thợ đi lẻ.
Mùa nóng mỗi ngày làm gấp đôi, đồ hỏng cũng nhanh gấp đôi. Đầu mùa, dành một buổi tối kiểm lại khoá kéo, quai, đáy túi; thay trước khi nó bung giữa một ca làm.
Đồ cho chính người thợ khi làm dàn nóng ngoài trời
Túi đồ nghề hay chỉ nghĩ cho máy, quên người. Dàn nóng thường nằm ở ban công hẹp, mái tôn, hoặc treo ngoài tường, nắng gắt và cao. Một ngăn nhỏ trong túi dụng cụ khô nên dành cho mấy thứ sau:
- Găng tay vải có hạt cao su: cánh tản nhiệt dàn nóng sắc như lưỡi dao, cắt tay rất ngọt khi vệ sinh.
- Khăn trùm cổ hoặc mũ vải có vành: làm dàn nóng trên mái tôn lúc trưa, nhiệt dội lên mặt và gáy.
- Chai nước 1 lít và vài gói muối đường pha sẵn: mùa cao điểm làm liên tục, đổ mồ hôi nhiều hơn mình tưởng.
- Đai an toàn và dây móc: với dàn nóng treo ngoài tường từ tầng hai trở lên. Không có điểm móc chắc thì không ra ngoài lan can, báo khách bố trí cách khác.
- Kính bảo hộ: nước xịt áp lực bắn ngược mang theo bụi bẩn và hoá chất vào mắt.
- Dầu gió hoặc thuốc cá nhân mình hay dùng: gói chung trong túi zip nhỏ, để ngăn ngoài dễ lấy.
Mấy món này nặng chưa tới nửa ký. Anh Tuấn từng bị say nắng nhẹ sau buổi làm bốn dàn nóng liền nhau trên mái nhà phố, từ đó ngăn này không bao giờ thiếu.
Khi mua túi cho đồ nghề điện lạnh, hỏi gì người bán
Túi đồ nghề bán cho thợ điện lạnh và thợ điện thường lẫn lộn. Vài câu hỏi giúp lọc nhanh:
- Túi có ngăn hoặc tấm mút cắt được theo hình đồng hồ gas và máy hút không, hay chỉ là khoang trống?
- Đáy túi có chân nhựa không, cao bao nhiêu, đặt xuống sàn ban công ướt có thấm không?
- Vải ngoài có tráng chống thấm không, chịu được nước rửa dàn bắn vào không?
- Khoá kéo là loại răng to hay răng nhỏ? Răng nhỏ dễ kẹt cát và bụi dàn nóng.
- Túi bạt vệ sinh có đường may dán kín hay chỉ may thường? May thường sẽ rỉ nước ở đáy.
- Quai balo có đai ngực không? Đi cầu thang hẹp mà balo lắc thì đai ngực giữ người vững hơn.
Đừng chọn theo số túi phụ bên ngoài. Túi phụ càng nhiều thì càng nhiều chỗ bỏ quên đầu chuyển ren, mà đầu chuyển ren là thứ đi đến nhà khách mới biết mình thiếu.
Về tầng giá: túi dụng cụ khô và túi bạt vệ sinh mua tầng phổ thông là đủ, vì chúng là đồ tiêu hao, một hai mùa thay một lần. Tiền nên dồn cho túi đo và nạp, chỗ chứa những món đắt nhất. Một ngăn mút định hình tốt bảo vệ bộ đồng hồ suốt nhiều năm, còn túi rẻ mà đồng hồ hỏng một lần thì đã lỗ hơn khoản chênh lệch. Nếu chưa tìm được túi vừa ý, có thể mua hộp nhựa cứng cỡ vừa rồi tự cắt mút xốp lót theo hình từng món, cách này nhiều thợ lâu năm vẫn dùng.
Câu hỏi thường gặp
Thợ điện lạnh có cần balo vỏ cứng không hay túi vải là đủ?
Túi vải đủ cho dụng cụ vặn cắt, nhưng đồng hồ gas và máy hút chân không nên có ngăn cứng hoặc mút định hình. Một lần va trên xe là đủ gãy kim đồng hồ, chi phí sửa lớn hơn tiền mua túi tốt.
Máy hút chân không có được để nằm ngang trong túi không?
Không nên. Máy hút còn dầu bên trong, để nằm ngang trên đường xóc thì dầu dễ rỉ ra cửa xả, dính bẩn túi và các món khác. Dựng đứng, vặn chặt nút xả dầu trước khi xếp vào túi.
Chở bình gas lạnh nhỏ trên xe máy cần chú ý gì?
Bình phải dựng đứng, van ở trên có nắp chụp, chèn chặt để không lăn, tránh để trong cốp kín hay chỗ phơi nắng trưa. Quy định cụ thể về vận chuyển thì nên hỏi đơn vị bán gas hoặc cơ quan quản lý ở địa phương.
Túi vệ sinh máy lạnh bị hôi thì làm sao?
Mùi đến từ nước bẩn đọng lại trong đường may và bạt chưa khô. Rửa túi bằng nước xà phòng loãng, lộn trái phơi chỗ thoáng có gió cho khô hẳn. Từ đó trở đi phơi mỗi tối là hết hôi.
Một thợ điện lạnh đi lẻ cần tổng cộng bao nhiêu túi?
Ba túi chính là đủ cho phần lớn thợ: túi đo và nạp, túi dụng cụ khô và túi vệ sinh, cộng một đai lưng nhỏ khi đứng thang. Ít hơn thì đồ lẫn lộn, nhiều hơn thì khó chở trên một chiếc xe máy.
Có nên mang theo bạt lót khi sửa điều hoà ở nhà khách không?
Nên mang cả bạt hứng nước dàn lạnh lẫn một tấm lót sàn. Nước bẩn từ dàn rơi xuống sàn gỗ hoặc nệm là chuyện khách nhớ rất lâu, còn hai tấm bạt gấp gọn chỉ chiếm một góc túi vệ sinh.