Balo cho bé trai lớp 1 nên chọn theo lưng con chứ không theo hình in: thân cặp cao chừng 30 đến 35 cm, đáy cặp nằm trên hông, rỗng nặng dưới 0,9 kg và con tự mở được ngăn chính bằng một tay. Với một bé sáu tuổi nặng khoảng 20 kg, cặp đã xếp đủ đồ nên ở quanh 2 đến 2,5 kg; quá 3 kg là con bắt đầu đổ người về phía trước khi đi.
Phần dưới là cách đo con ở nhà trong hai phút, bảng cỡ theo chiều cao, danh sách đồ một bé lớp 1 thật sự mang trong ngày, và năm phút thử cặp ngay tại quầy. Ví dụ xuyên bài là bé Bin, cao 118 cm, nặng 21 kg, nhà cách trường hơn một cây số, sáng bố chở xe máy, chiều ông đón.
Đo lưng con ở nhà trước khi đi mua
Nhiều ông bố mua cặp theo tuổi ghi trên mác, rồi về đeo thử mới thấy đáy cặp đập vào mông con. Đo trước mất hai phút và chỉ cần một cái thước dây:
- Đo chiều cao đứng. Cho con đứng sát tường, chân trần. Con số này dùng để tra bảng ở mục sau. Bin đo được 118 cm.
- Đo chiều dài lưng. Bảo con cúi nhẹ đầu, sờ cái đốt xương nhô lên rõ nhất ở gáy, đó là điểm trên. Điểm dưới là đường ngang nối hai đỉnh xương hông, chỗ hai tay chống nạnh chạm vào. Khoảng giữa hai điểm là chiều dài lưng. Trẻ lớp 1 thường rơi vào 30 đến 35 cm; Bin là 32 cm.
- Đo bề ngang vai. Từ mỏm vai trái sang mỏm vai phải. Con số này cho biết bản cặp tối đa: cặp không nên rộng hơn vai con, nếu không hai mép sẽ cọ vào tay khi con vung tay đi.
- Cân con. Ghi lại cân nặng để biết tải tối đa. Mức hay được bác sĩ nhắc là cặp đầy không quá khoảng 10% cân nặng, tình huống đặc biệt cũng đừng quá 15%. Với Bin 21 kg, mức thoải mái là quanh 2 kg.
- Chụp ảnh con mặc đồng phục. Để ra quầy so màu, và để nhớ con mặc áo khoác hay không, vì áo khoác dày làm quai cặp phải nới thêm 3 đến 4 cm.
Ghi bốn con số này vào điện thoại. Khi người bán hỏi con mấy tuổi, bạn trả lời bằng chiều dài lưng. Cặp ghi "cho bé 6 đến 10 tuổi" thường được thiết kế cho lưng trẻ lớp 3, lớp 4; con lớp 1 đeo sẽ bị thõng.
Bảng cỡ cặp theo chiều cao của bé
Bảng sau là khung tham khảo để lọc nhanh tại cửa hàng. Kích thước lấy ở thân cặp, không tính quai xách và túi lưới hai bên. Trẻ cùng chiều cao mà người gầy hay đậm thì nhích lên hoặc xuống một nấc.
| Chiều cao con | Chiều cao thân cặp | Dung tích gần đúng | Rỗng nặng tối đa | Lưu ý |
|---|---|---|---|---|
| Dưới 110 cm | 28–31 cm | 10–12 lít | 0,7 kg | Bé nhỏ con, ưu tiên cặp nông, đáy không chạm mông |
| 110–120 cm | 30–34 cm | 12–15 lít | 0,8 kg | Cỡ phổ biến nhất cho lớp 1, vừa khổ vở và sách giáo khoa |
| 120–130 cm | 33–37 cm | 15–18 lít | 0,9 kg | Hợp bé cao, dùng được tới lớp 2 nếu quai dư dài |
| Trên 130 cm | 36–40 cm | 18–20 lít | 1 kg | Hiếm ở lớp 1, nên xem kỹ đệm lưng và đai ngực |
| Con đeo áo khoác dày mùa lạnh | Giữ nguyên cỡ | Giữ nguyên | Giữ nguyên | Quai phải còn dư ít nhất 6 cm để nới |
Bin cao 118 cm nên rơi vào dòng thứ hai. Cặp cao 33 cm, khoảng 14 lít là đủ chứa hai quyển sách giáo khoa khổ lớn, bốn quyển vở, hộp bút và bình nước 450 ml ở túi bên. Cặp to hơn không làm con mang nhiều hơn, chỉ làm cặp lắc nhiều hơn.
Đồ một bé lớp 1 mang thật trong một ngày
Trước khi chọn cặp, xếp thử đúng những thứ con sẽ mang trên sàn nhà rồi đặt lên cân. Danh sách điển hình của một ngày học hai buổi:
- Sách giáo khoa theo thời khoá biểu: thường 2 đến 3 quyển, mỗi quyển 200 đến 350 g tuỳ môn và khổ giấy.
- Vở ô li và vở bài tập: 3 đến 5 quyển mỏng, tổng khoảng 400 g; nếu bọc bìa nhựa dày thì cộng thêm 100 g.
- Hộp bút: bút chì, tẩy, gọt, thước 20 cm, bút màu loại ngắn. Hộp bút hai tầng bằng nhựa cứng nặng gần gấp đôi hộp vải, chọn hộp vải.
- Bình nước: 400 đến 500 ml, khi đầy nặng khoảng nửa ký. Đây là món nặng nhất mà phụ huynh hay quên tính.
- Khăn mặt nhỏ, khẩu trang, một gói giấy: nhẹ nhưng chiếm chỗ.
- Áo mưa trẻ em loại mỏng gấp gọn: để ở ngăn trước, không nhét lẫn với vở.
- Bộ quần áo dự phòng: nhiều trường dặn trẻ lớp 1 để sẵn một bộ ở lớp; nếu không gửi được ở lớp thì mới mang trong cặp.
Khi xếp thử, Bin mang tổng cộng 2,3 kg chưa tính cặp. Như vậy cặp rỗng phải dưới 0,8 kg để tổng chừng 3 kg, đã sát ngưỡng. Nhà Bin quyết định gửi bình nước ở lớp, sáng nào cô cũng cho rót thêm, cặp nhẹ đi gần nửa ký. Cách gỡ tải như thế thường hiệu quả hơn mọi lớp đệm lưng.
Con phải tự mở, tự đóng, tự đeo được
Khoá kéo có tay cầm to. Ngón tay trẻ sáu tuổi chưa khéo. Đầu khoá kéo nên có dây vải hoặc nắm cao su dài 3 đến 4 cm để con kéo được bằng một tay. Khoá kéo hai đầu chạy vòng quanh nắp tiện hơn nắp cài nam châm, vì nam châm hay hút cả kẹp giấy và hỏng sau vài tháng.
Miệng ngăn chính mở rộng gần hết. Cặp mở được như cái hộp giúp con nhìn thấy hết đồ, rút vở ra không phải lôi cả chồng. Cặp miệng hẹp kiểu túi rút dây thì trẻ lớp 1 lục mãi không ra, cuối giờ hay để quên vở ở ngăn bàn.
Quai chỉnh được khi đang đeo. Kiểu khoá trượt kéo xuống là siết, nhấc mấu lên là nới. Kiểu luồn dây qua khoá ba chấu thì người lớn chỉnh hộ được một lần, trẻ tự làm không nổi.
Có quai xách trên đầu chắc tay. Lúc lên xuống xe máy, con hay xách cặp bằng quai trên. Quai này phải được may xuyên qua thân, không chỉ dán trên một miếng vải mỏng.
Ngăn trước cho đồ hay lấy. Một ngăn nông phía trước để khăn, giấy, áo mưa. Con mở ngăn này nhiều nhất trong ngày nên khoá kéo ở đây cũng phải dễ kéo.
Chỗ ghi tên mặt trong. Ghi tên ở mặt trong nắp, không ghi to ở mặt ngoài. Cặp lớp 1 đa số giống nhau, mất nhầm rất thường, nhưng tên con không cần phô ra cho người lạ đọc ở cổng trường.
Năm phút thử cặp tại quầy
Mang theo một túi nhỏ chứa hai quyển vở và một chai nước 500 ml, tổng khoảng 1 kg. Ở quầy làm đúng thứ tự:
- Cho túi đồ vào cặp, kéo khoá. Cặp phải đứng được trên sàn mà không đổ ngửa ra sau; đổ ngửa nghĩa là đáy quá hẹp, sau này con đặt cặp xuống là cặp nằm vạ.
- Cho con đeo, siết quai sao cho mép trên cặp ngang tầm bả vai và đáy cặp nằm trên đường hông khoảng hai đến ba ngón tay.
- Nhìn nghiêng: lưng cặp phải áp sát lưng con. Nếu thấy khoảng hở như cái nêm ở phía trên, cặp quá sâu hoặc quai đính quá thấp so với lưng con.
- Bảo con đi một vòng quanh quầy và bước lên một bậc thang nếu có. Cặp không được đánh qua lại theo nhịp bước.
- Bảo con tự tháo cặp ra, tự mở ngăn chính, lấy chai nước, rồi kéo khoá lại. Mất quá một phút là cặp chưa hợp tay con.
- Sờ đường may ở chân quai đeo, chỗ quai nối vào thân. Phải có đường may chéo chữ X hoặc nhiều đường đè lên nhau, không chỉ một đường thẳng.
Bin thử ba chiếc. Chiếc đẹp nhất có hình siêu nhân nổi, nhưng đáy chạm mông khi đeo và con mất gần hai phút mới kéo được khoá nắp. Chiếc được chọn trơn màu xanh than, hai ngăn, quai có khoá trượt, nhẹ hơn chiếc kia gần 300 g.
Những thứ trông hay mà dùng thì vướng
Bánh xe kéo ở tuổi lớp 1. Cặp kéo nặng gấp đôi cặp đeo khi rỗng, và trẻ phải nhấc nó lên cầu thang, lên xe máy. Phần lớn trẻ lớp 1 chưa có nhu cầu này nếu cặp đã gọn tải.
Hình nổi, đèn, loa. Hình nhựa nổi làm cặp nặng thêm, hay bong sau một học kỳ, và cạnh nhựa đôi khi cứa vào tay bạn ngồi bên. Đèn nháy cần pin, hết pin là thành cục nhựa thừa.
Nhiều móc treo bên ngoài. Móc treo bình nước, móc treo móc khoá, dây treo lủng lẳng là thứ hay mắc vào ghế, vào cửa xe buýt, vào tay lái xe đạp. Đồ để trong túi lưới hai bên là đủ.
Quai mỏng bản nhỏ. Quai bản dưới 4 cm, không đệm, khi cặp nặng 3 kg sẽ hằn đỏ vai trẻ. Quai nên rộng khoảng 4,5 đến 6 cm, có đệm mút mỏng.
Mua dư cỡ để dùng lâu. Ý tưởng mua cặp to cho con dùng tới lớp 5 nghe tiết kiệm, nhưng ba năm đầu con đeo một cái thùng lắc lư. Một chiếc cặp vừa người cho lớp 1, lớp 2, rồi đổi chiếc khác ở lớp 3 là cách hợp lý hơn.
Lỗi hay gặp khi mua cặp lớp 1 và cách tránh
Những lỗi dưới đây gặp nhiều nhất ở các ông bố mua cặp cho con lần đầu. Hầu hết tránh được nếu mang theo bốn con số đã đo.
| Lỗi | Hậu quả ở con | Cách tránh |
|---|---|---|
| Chọn theo nhân vật hoạt hình con thích | Cặp to hoặc nặng hơn cần, con mau chán hình | Cho con chọn màu trong nhóm cặp đã vừa người |
| Đeo quai dài cho "thoải mái" | Cặp tụt xuống mông, con đổ người về trước | Siết quai để đáy cặp trên hông hai, ba ngón tay |
| Không cân cặp sau khi xếp đồ | Ngày nhiều môn cặp vượt 3,5 kg mà không ai biết | Cân thử một tuần đầu, ghi lại ngày nặng nhất |
| Đeo một bên vai | Vai lệch, con nghiêng người khi đi | Dạy con luôn đeo cả hai quai ngay từ tuần đầu |
| Để cặp lại cho con tự mang qua sân trường dài | Con kéo lê cặp, hỏng đáy, sờn quai | Chọn đáy có lớp vải dày hoặc đế nhựa mỏng |
Tuần đầu đi học, để ý cách con đi ra từ cổng trường. Nếu con cúi đầu, chúi người, hai tay níu quai cặp thì cặp đang nặng hoặc quai đang lỏng. Chỉnh ngay tối hôm đó, đừng đợi con kêu đau.
Câu hỏi thường gặp
Bé trai lớp 1 nên đeo balo hay cặp hộp cứng?
Cả hai đều dùng được nếu đúng cỡ lưng. Cặp hộp cứng giữ sách phẳng và đứng vững, nhưng thường nặng hơn khi rỗng; balo vải mềm nhẹ hơn nhưng phải có tấm lưng đủ cứng để không cấn góc sách vào lưng con.
Cặp lớp 1 bao nhiêu ký là quá nặng?
Mốc hay được nhắc là cặp đầy không quá khoảng 10% cân nặng của trẻ, ngày đặc biệt cũng đừng quá 15%. Bé 20 kg mang 2 kg là thoải mái, 3 kg là ngưỡng trên, hơn nữa thì phải gỡ bớt đồ.
Có nên mua cặp to để con dùng tới lớp 5 không?
Không nên. Ba năm đầu con đeo một chiếc cặp quá sâu, đáy chạm mông và lắc theo bước chân. Mua cặp vừa người cho lớp 1, lớp 2 rồi đổi ở lớp 3 hợp lưng con hơn và cũng ít hỏng hơn vì không phải gánh đồ dư.
Làm sao biết quai cặp đã chỉnh đúng?
Nhìn nghiêng khi con đeo: mép trên cặp ngang bả vai, đáy cặp nằm trên đường hông khoảng hai đến ba ngón tay, lưng cặp áp sát lưng con. Con đi một vòng mà cặp không đánh qua lại là được.
Con không tự mở được khoá cặp thì làm thế nào?
Buộc thêm một sợi dây vải dài chừng 4 cm vào đầu khoá kéo để con có chỗ nắm. Nếu khoá vẫn rít, xoa một ít sáp nến dọc răng khoá. Cặp nắp cài nam châm mà con không mở được thì nên đổi sớm.
Cặp lớp 1 có cần đai ngực, đai hông không?
Với cặp nhẹ đúng tải thì đai ngực không bắt buộc nhưng có ích khi con chạy hay đi bộ xa. Đai hông ở cặp cỡ lớp 1 thường chỉ là dây trang trí, không đỡ được tải, nên đừng coi đó là lý do để chọn cặp.