Bảng kê đồ trong ví là một trang giấy, hoặc một ghi chú có khoá, liệt kê từng thẻ, từng giấy tờ bạn đang mang, kèm cách khoá hoặc làm lại mỗi thứ. Nó không ghi mã PIN, mật khẩu hay số thẻ đầy đủ. Khi mất ví, bạn mở bảng ra và làm từ trên xuống, thay vì đứng giữa đường cố nhớ mình có mấy thẻ.
Làm bảng này mất khoảng hai mươi phút, cập nhật vài lần mỗi năm. Nó cũng là dịp để bạn nhìn lại chiếc ví và bỏ bớt những thứ không cần mang theo mỗi ngày. Bài này có mẫu bảng kê, nguyên tắc ghi, chỗ cất và một buổi tối mẫu của anh Bình, người đã làm bảng sau lần mất ví thứ hai.
Vì sao cần ghi, khi trí nhớ có vẻ là đủ
Hỏi một người đàn ông trong ví có những gì, đa số trả lời được căn cước, bằng lái, một hai thẻ ngân hàng. Nhưng khi đổ ví ra, thường còn thêm thẻ tín dụng ít dùng, thẻ bảo hiểm y tế, thẻ ra vào cơ quan, thẻ thành viên siêu thị, một tấm danh thiếp có ghi chú, đôi khi cả giấy đăng ký xe. Lúc mất ví, những thứ bị quên chính là những thứ gây rắc rối sau này.
Lấy ví dụ thẻ ra vào cơ quan. Bạn quên báo mất, một tuần sau mới nhớ ra, trong lúc đó ai cầm thẻ cũng có thể đi qua cổng. Hay thẻ tín dụng phụ mà vợ đang dùng chung hạn mức, bạn khoá thẻ chính nhưng quên thẻ phụ cũng đang nằm trong ví mình.
Bảng kê giải quyết đúng chỗ đó. Nó không phải một biện pháp chống trộm, mà là một cách giảm thiệt hại. Kẻ móc túi lấy được chiếc ví, nhưng bạn khoá xong mọi thứ trong vòng hai mươi phút, và biết chính xác cần làm lại những gì. Phần thiệt hại còn lại chỉ là chút tiền mặt và vài buổi đi làm giấy tờ.
Mẫu bảng kê đồ trong ví
Bạn có thể kẻ trên một trang giấy khổ A5 hoặc tạo ghi chú trong điện thoại. Các cột tối thiểu như sau, dòng mẫu là ví của một người đi làm văn phòng:
| Món | Nhận diện | Khi mất làm gì | Hỏi ở đâu |
|---|---|---|---|
| Căn cước | Ghi bốn số cuối | Trình báo, làm lại | Công an xã, phường |
| Bằng lái xe máy, ô tô | Hạng bằng, bốn số cuối | Làm lại | Nơi cấp bằng theo hướng dẫn địa phương |
| Thẻ ghi nợ ngân hàng A | Bốn số cuối, màu thẻ | Khoá ngay qua ứng dụng | Tổng đài ngân hàng A |
| Thẻ tín dụng ngân hàng B | Bốn số cuối, có thẻ phụ không | Khoá ngay, khoá cả thẻ phụ | Tổng đài ngân hàng B |
| Thẻ bảo hiểm y tế | Có hoặc không | Hỏi nơi khám có cần thẻ giấy | Đơn vị đang làm |
| Thẻ ra vào cơ quan | Có hoặc không | Báo bộ phận hành chính khoá thẻ | Phòng hành chính |
| Tiền mặt | Thường khoảng bao nhiêu | Không lấy lại được | Không |
| Thẻ ghi số người thân | Có hoặc không | Không cần làm gì | Không |
Cột nhận diện chỉ ghi bốn số cuối thẻ, không ghi đủ dãy số, không ghi ngày hết hạn và mã ở mặt sau. Bảng kê lọt ra ngoài mà chỉ có bốn số cuối thì không ai dùng được để mua hàng, còn bạn vẫn đủ thông tin để báo ngân hàng thẻ nào bị mất.
Những gì tuyệt đối không ghi vào bảng kê
Bảng kê có ích chừng nào nó không trở thành thứ nguy hiểm hơn chính chiếc ví. Không ghi:
- Mã PIN thẻ ngân hàng, mật khẩu ứng dụng. Không ghi dưới bất kỳ hình thức nào, kể cả viết ngược hay đổi chữ.
- Số thẻ đầy đủ, ngày hết hạn, mã bảo mật ba số mặt sau. Đủ ba thứ này là mua hàng trực tuyến được.
- Mã dự phòng của tài khoản email hay ngân hàng. Chỗ của chúng là két, ngăn kéo có khoá, không phải bảng kê.
- Ảnh chụp mặt sau thẻ ngân hàng. Nếu đã từng chụp, xoá đi.
- Địa chỉ nhà đầy đủ đặt cạnh tên. Nếu bảng nằm trong túi xách và túi bị lấy, kẻ gian có cả chìa khoá nhà lẫn địa chỉ.
Một cách thử đơn giản: tưởng tượng bảng kê này rơi vào tay người lạ. Nếu họ không làm gì được với nó, bảng của bạn đang an toàn. Nếu họ gọi được cho ngân hàng và trả lời trôi chảy các câu hỏi xác minh nhờ thông tin trong bảng, bạn đang ghi quá nhiều, cần gạch bớt ngay.
Cất bảng kê ở đâu
Một bản giấy ở nhà, chỗ người thân biết. Ngăn kéo bàn làm việc, trong tệp giấy tờ gia đình. Vợ hoặc bố mẹ biết chỗ thì khi bạn mất cả ví lẫn điện thoại, một cuộc gọi mượn máy là họ đọc được cho bạn.
Một bản ghi chú có khoá trong điện thoại. Nhiều ứng dụng ghi chú cho đặt mật khẩu riêng cho từng ghi chú. Đặt mật khẩu khác mật khẩu mở máy.
Một bản trong ổ lưu trữ đám mây có xác thực hai lớp. Bản này dùng khi mất cả điện thoại: đăng nhập từ máy người thân là xem được.
Không để bản kê trong chính chiếc ví. Nghe hiển nhiên nhưng nhiều người làm vậy. Ví mất là bảng kê đi theo.
Không để chung với ảnh chụp giấy tờ trong thư viện ảnh mở. Thư viện ảnh trong máy thường không có khoá riêng. Ai cầm máy đang mở là xem được, và ảnh còn tự đồng bộ sang những thiết bị khác của bạn mà bạn không để ý.
Hai bản phải giống nhau. Sửa bản trong điện thoại thì sửa luôn bản giấy ở nhà, ghi ngày sửa ở góc. Hai bản lệch nhau là lúc cần lại không biết tin bản nào.
Buổi tối làm bảng kê: các bước
Chọn một buổi tối không vội, ngồi ở bàn có đèn sáng. Làm lần lượt:
- Đổ hết đồ trong ví ra bàn, xếp thành hàng.
- Chia làm ba nhóm: dùng hằng ngày, dùng vài lần một tháng, gần như không dùng.
- Nhóm gần như không dùng cất vào tệp giấy tờ ở nhà. Nhóm vài lần một tháng cân nhắc, chỉ mang theo hôm cần.
- Với từng món còn lại trong ví, ghi một dòng vào bảng: tên, bốn số cuối hoặc dấu nhận diện, việc cần làm khi mất, nơi cần gọi hoặc đến.
- Lưu số tổng đài các ngân hàng vào danh bạ của mình và của một người thân.
- Chụp ảnh mặt trước giấy tờ tuỳ thân, lưu vào nơi có khoá, xoá khỏi thư viện ảnh thường.
- Ghi ngày làm bảng ở góc trên, đặt lịch nhắc ba hoặc sáu tháng sau xem lại.
Sau buổi tối này, ví của nhiều người mỏng đi gần một nửa. Ví mỏng nằm gọn trong túi quần trước hoặc ngăn chìm của túi đeo chéo, khó bị móc hơn nhiều so với chiếc ví dày cộm ở túi sau.
Khi nào cần cập nhật bảng kê
Có mấy dịp nên mở bảng ra sửa: khi làm thẻ ngân hàng mới hay đổi thẻ hết hạn, khi đổi cơ quan và có thẻ ra vào mới, khi làm lại căn cước hay bằng lái, khi bắt đầu mang thêm một thứ gì thường xuyên trong ví. Ngoài ra, cứ ba đến sáu tháng xem lại một lần, kể cả khi không có gì thay đổi.
Bảng kê cũng nên mở rộng ra những thứ hay mang theo ngoài ví nếu bạn thấy cần: chìa khoá nhà, chìa khoá xe, thẻ gửi xe tháng, điện thoại công ty, máy tính xách tay có dữ liệu khách hàng. Với mỗi thứ, ghi việc cần làm khi mất: thay ổ khoá, báo bãi xe, báo bộ phận kỹ thuật khoá máy từ xa.
Người có con đi học có thể làm thêm một bảng kê nhỏ cho đồ trong cặp con: thẻ học sinh, thẻ xe buýt, chìa khoá nhà nếu con tự về. Con mất đồ thì bố mẹ biết ngay phải báo ai, khoá gì.
Lỗi hay gặp khi làm bảng kê
Làm một lần rồi bỏ đó hai năm. Thẻ đổi, ngân hàng đổi, cơ quan đổi, bảng kê cũ chỉ còn đúng một nửa. Khi mất ví, bạn tin vào bảng và quên đúng món mới thêm vào. Gắn việc xem lại bảng với một dịp cố định, như ngày đầu mỗi quý.
Ghi quá chi tiết đến mức thành tài liệu nhạy cảm. Có người ghi cả số tài khoản, chi nhánh, ngày cấp, nơi cấp, số hộ chiếu. Đủ thông tin như vậy, bảng kê thành một bộ hồ sơ để giả mạo. Chỉ cần đủ để nhận ra món nào và biết gọi ai.
Chỉ lưu trong điện thoại. Mất ví và mất điện thoại hay đi cùng nhau, nhất là khi bị giật túi. Phải có ít nhất một bản ở nơi khác.
Không cho người nhà biết. Bảng nằm trong ngăn kéo mà vợ không biết thì lúc bạn gọi về nhờ đọc, cả nhà lục tung lên. Chỉ cần nói một lần chỗ cất.
Quên ghi đồ không nằm trong ví nhưng hay mất cùng ví. Chìa khoá nhà, chìa khoá xe, thẻ gửi xe tháng thường ở cùng túi với ví. Thêm một hai dòng cho chúng.
Anh Bình và lần mất ví thứ hai
Anh Bình làm kế toán, từng mất ví hai lần trong ba năm. Lần đầu, anh mất gần hai tiếng để nhớ ra mình có những thẻ gì, gọi đi gọi lại tổng đài, và tới tuần sau mới nhớ ra thẻ ra vào toà nhà cũng ở trong ví. Lần thứ hai, anh đã có bảng kê.
Ví bị móc trên xe buýt lúc chiều. Anh xuống xe, mở ghi chú có khoá trong điện thoại, khoá ba thẻ ngân hàng theo đúng thứ tự trong bảng, nhắn phòng hành chính khoá thẻ ra vào, rồi gọi về nhà báo vợ. Toàn bộ chưa đến hai mươi phút. Sáng hôm sau anh mang bảng kê và ảnh giấy tờ đến công an phường trình báo, liệt kê đủ từng món mà không phải ngồi nghĩ.
Sau lần đó anh cũng thôi mang thẻ tín dụng thứ hai và thẻ thành viên siêu thị, để ở nhà. Ví mỏng hơn, anh chuyển nó từ túi quần sau sang ngăn chìm của túi đeo chéo.
Câu hỏi thường gặp
Có nên chụp ảnh giấy tờ trong ví và lưu trên điện thoại không?
Nên chụp mặt trước giấy tờ tuỳ thân, nhưng lưu ở nơi có khoá riêng như ghi chú có mật khẩu hoặc ổ lưu trữ có xác thực hai lớp. Không chụp mặt sau thẻ ngân hàng.
Bảng kê đồ trong ví có cần ghi số thẻ ngân hàng không?
Chỉ ghi bốn số cuối để nhận ra thẻ nào. Không ghi đủ dãy số, ngày hết hạn hay mã bảo mật, vì những thông tin đó đủ để người khác mua hàng trực tuyến.
Ví nam hằng ngày nên đựng những gì?
Căn cước, bằng lái nếu đi xe, một thẻ ngân hàng chính, ít tiền mặt và một thẻ ghi số người thân. Các thẻ ít dùng nên để ở nhà để ví mỏng và lỡ mất cũng ít thiệt.
Bao lâu thì nên cập nhật bảng kê một lần?
Mỗi khi có thẻ mới, đổi thẻ hoặc làm lại giấy tờ thì sửa ngay. Ngoài ra nên xem lại ba đến sáu tháng một lần, đặt lịch nhắc trong điện thoại cho khỏi quên.
Mất cả ví và điện thoại thì xem bảng kê bằng cách nào?
Gọi người thân đọc bản giấy cất ở nhà, hoặc đăng nhập ổ lưu trữ đám mây từ máy người khác. Vì vậy nên có ít nhất một bản không nằm trong điện thoại của bạn.
Có nên để thẻ ghi số người thân trong ví không?
Nên, vì nếu ví rơi và người tốt nhặt được, họ có số để gọi. Chỉ ghi tên và số điện thoại một người thân, không ghi địa chỉ nhà hay thông tin khác.