Chở đồ cồng kềnh bằng xe máy an toàn khi đồ nằm thấp và sát yên, không rộng quá tay lái, không che đèn hậu và biển số, được ràng bằng ít nhất hai dây bắt chéo; đồ nặng đặt gần tâm xe, và bạn lái chậm hơn, phanh sớm hơn bình thường. Món nào dài, rộng, nặng tới mức bạn phải nghiêng người để giữ, hãy thuê người chở.
Phần lớn đàn ông thành phố từng chở một cái quạt cây, một thùng sách hay nửa phòng trọ bằng xe máy. Chuyện hỏng thường không nằm ở sức chở của xe mà ở dây ràng lỏng, đồ trượt ngang khi vào cua, hoặc đồ che mất đèn sau trong lúc chạy tối. Bài này đi qua dụng cụ, bảng cách chở từng món, các bước ràng, cách lái khi xe nặng và danh sách món nên để người chuyên chở.
Thế nào là cồng kềnh đối với xe máy
Không phải cứ nặng mới là cồng kềnh. Một thùng nước 20 lít nặng nhưng nhỏ gọn, đặt trên sàn tay ga vẫn ổn. Một tấm nệm cao su mỏng thì nhẹ nhưng rộng hơn tay lái, gió tạt là xe lắc. Với xe máy, đồ cồng kềnh là đồ có một trong ba đặc điểm: rộng quá hai đầu tay lái, dài ra quá phía sau đuôi xe, hoặc cao đến mức làm trọng tâm xe dồn lên trên.
Đồ rộng dễ quệt vào người đi bên cạnh và bị gió ngang tạt. Đồ dài làm xe phía sau khó đoán khoảng cách, và đầu thò ra sẽ quét người khi bạn quay đầu. Đồ cao làm xe chòng chành khi dừng và khó chống chân. Ngoài ra còn nhóm đồ mềm biến dạng như túi quần áo lớn, bao chăn; chúng không nặng nhưng xẹp dần khi xe chạy, dây ràng lỏng ra mà bạn không biết.
Pháp luật giao thông có quy định về kích thước và cách xếp hàng trên xe máy. Con số cụ thể có thể thay đổi theo thời điểm, nên nếu bạn hay chở hàng, hãy hỏi công an xã, phường hoặc đọc quy định hiện hành. Nguyên tắc chung không đổi: không chở đồ làm bạn mất kiểm soát xe, không che đèn và biển số.
Bảng cách chở từng món hay gặp
Ví dụ trong bảng dựa trên lần anh Đạt chuyển phòng trọ cách 4 km bằng một xe tay ga có giá sau.
| Món đồ | Cách chở | Dụng cụ | Tự chở hay thuê |
|---|---|---|---|
| Thùng carton sách, đồ bếp dưới 15 kg | Giá sau, cạnh dài theo chiều thân xe | 2 dây ràng có móc, buộc chéo | Tự chở |
| Quạt cây tháo rời | Thân quạt và chân quạt ràng dọc giá sau; lồng quạt người ngồi sau ôm | 2 dây ràng | Tự chở, cần người ngồi sau |
| Túi quần áo lớn, chăn gối | Ép chặt trong túi ràng sau yên hoặc giá sau | Túi ràng hoặc 2 dây ràng | Tự chở |
| Nồi cơm, ấm siêu tốc | Đặt trong thùng hoặc túi có đáy cứng | Thùng nhựa có nắp | Tự chở |
| Màn hình máy tính, tivi nhỏ | Người ngồi sau ôm thẳng đứng, còn nguyên hộp | Hộp gốc hoặc chăn quấn | Tự chở nếu có người ngồi sau |
| Bàn gấp, kệ sách lắp ráp | Tháo rời thành tấm, bó lại | Dây ràng, băng keo | Thuê nếu tấm dài quá đuôi xe |
| Nệm, tủ lạnh, máy giặt | Không chở bằng xe máy | Không | Thuê xe chở |
Anh Đạt chở bốn chuyến: hai chuyến thùng sách và đồ bếp, một chuyến quần áo chăn gối, một chuyến quạt và màn hình có người ngồi sau ôm. Nệm và tủ lạnh nhỏ anh gọi xe ba gác điện chở một lần, tốn ít thời gian hơn cả ba chuyến xe máy.
Dụng cụ nên có nếu bạn hay chở đồ
Bộ dụng cụ không đắt, gọn trong cốp, nhưng đổi được cả buổi chuyển đồ suôn sẻ hay bực bội.
- Hai đến bốn dây ràng chun có móc ở hai đầu, dài khoảng 80 đến 120 cm. Dây chun bản to bám chắc hơn loại dây tròn nhỏ.
- Một dây ràng bản dẹt có khoá siết cho kiện nặng, vì dây chun co giãn quá nhiều khi tải nặng.
- Giá chở hàng phía sau lắp đúng loại cho xe; tránh tự hàn giá to quá khổ.
- Một tấm lót cao su hoặc tấm thảm cũ cỡ 40 x 50 cm lót giữa đồ và giá, giúp đồ không trượt và không trầy xe.
- Một cuộn băng keo khổ to để quấn kín thùng carton trước khi ràng.
- Một túi ràng sau yên dung tích 20 đến 40 lít cho đồ mềm.
- Một tấm bạt mỏng hoặc áo mưa cũ để trùm khi trời đổ mưa giữa đường.
Kiểm dây chun mỗi vài tháng: dây đã chai, nứt bề mặt hoặc móc bị toè thì thay. Dây đứt khi xe đang chạy, đầu móc bật ngược lại có thể quất vào lưng hoặc mặt người phía sau.
Cách cất bộ dụng cụ: cuộn các dây chun lại, móc hai đầu vào nhau, bỏ cùng cuộn băng keo vào một túi vải nhỏ để trong cốp. Tấm lót cao su gấp đôi đặt dưới đáy cốp. Lúc cần chở đồ bất chợt, chẳng hạn mua được cái quạt giảm giá trên đường về, bạn có đủ thứ để ràng ngay tại chỗ, không phải nhờ cửa hàng buộc bằng dây nilon mảnh.
Ràng một kiện hàng lên giá sau trong sáu bước
Làm khi xe đã dựng chân chống giữa, tay lái khoá thẳng.
- Lót tấm cao su lên giá. Đặt kiện hàng sao cho cạnh dài chạy dọc theo thân xe, mép trước sát lưng yên, mép sau không thò quá đuôi xe nhiều.
- Móc dây thứ nhất vào một bên giá phía trước, vắt chéo qua mặt kiện xuống góc đối diện phía sau.
- Móc dây thứ hai bắt chéo dây thứ nhất thành hình chữ X trên mặt kiện.
- Nếu kiện cao hơn 30 cm, thêm một dây vòng ngang quanh thân kiện để nó không đổ về phía trước hay sau khi phanh.
- Đẩy mạnh kiện hàng sang trái, sang phải, ra sau. Kiện không được xê dịch quá một đốt ngón tay. Nếu xê dịch, siết lại hoặc thêm dây.
- Kiểm đèn hậu, đèn xi nhan sau và biển số: phải nhìn thấy rõ từ phía sau. Gom các đầu dây thừa, không để móc hay dây lủng lẳng gần bánh.
Sau 500 m đầu tiên, tấp vào lề kiểm lại một lần. Thùng carton và đồ mềm thường xẹp xuống sau vài cú xóc, dây vừa siết lúc đứng yên giờ đã lỏng.
Lái xe khi đang chở nặng khác lúc thường thế nào
Phanh sớm và nhẹ hơn. Xe nặng thêm 20 kg cần quãng phanh dài hơn rõ rệt. Giữ khoảng cách gấp rưỡi bình thường với xe trước, bóp phanh từ từ cả trước lẫn sau.
Vào cua chậm, không nghiêng sâu. Đồ cao trên giá sau làm xe muốn ngã theo chiều nghiêng. Giảm tốc trước cua, qua cua với xe gần như thẳng đứng.
Khởi hành nhẹ ga. Đồ nặng phía sau làm đầu xe nhẹ đi, rồ ga mạnh dễ bốc đầu hoặc lắc tay lái.
Chống chân rộng hơn khi dừng. Lúc dừng đèn, xe nặng nghiêng một chút là khó đỡ. Dừng ở chỗ đường bằng, hai chân chống, đừng dừng trên rãnh hay dốc nghiêng.
Bơm lốp sau đủ hơi. Lốp non khi chở nặng làm xe ì, dễ xẹp vành khi qua ổ gà. Trước buổi chuyển đồ, kiểm hơi lốp sau theo mức ghi cho xe chở người ngồi sau.
Tránh giờ cao điểm và quốc lộ đông xe tải. Đi giờ thưa xe, chọn đường nhỏ ít xe tải, chấp nhận vòng xa một chút. Luồng gió từ xe tải chạy ngang đủ để đẩy một thùng carton cao lệch sang bên.
Những món nên thuê người chở
Tự chở tiết kiệm được ít, nhưng rủi ro với những món dưới đây lớn hơn phần tiết kiệm được nhiều.
- Nệm, đệm lò xo, tấm gỗ lớn: rộng, gió tạt mạnh, không ràng chắc được.
- Tủ lạnh, máy giặt, bình nóng lạnh: nặng, dễ hỏng nếu nằm sai chiều, cần người nâng.
- Kính, gương lớn, tranh có kính: vỡ giữa đường là thương tích cho cả bạn và người xung quanh.
- Thanh sắt, ống nước dài, cây tre: đầu thò ra phía sau và phía trước rất nguy hiểm.
- Bình gas: cần chở đứng, chèn chắc; nếu không quen, để cửa hàng giao.
- Đồ mà người ngồi sau phải ôm bằng cả hai tay và không bám được vào đâu.
- Bất cứ món nào bạn ràng xong mà xe đứng không thẳng trên chân chống giữa.
Các dịch vụ chở đồ bằng xe ba gác, xe tải nhỏ trong phố thường tính theo chuyến và quãng đường, mức chi phí thuộc tầng thấp so với rủi ro hỏng đồ hay ngã xe. Một lần chuyển phòng trọ, gộp hết đồ lớn vào một chuyến xe là hợp lý nhất.
Lỗi hay gặp khi chở đồ cồng kềnh
Một dây ràng thẳng ngang. Một dây ngang chỉ giữ đồ khỏi nảy lên, không giữ đồ khỏi trượt sang hai bên khi vào cua. Luôn dùng ít nhất hai dây bắt chéo.
Người lái kẹp đồ giữa hai đùi trên xe số. Đồ chắn giữa người và bình xăng làm bạn không ôm xe được bằng đầu gối, mất thăng bằng khi phanh.
Che đèn hậu. Đi tối mà đèn hậu bị thùng carton che, xe sau chỉ thấy một khối đen. Kiểm đèn trước khi chạy.
Treo túi nặng lên tay lái. Túi treo tay lái kéo lệch hướng lái, có thể vướng vào tay phanh. Không treo gì lên tay lái.
Người ngồi sau ôm đồ to mà không bám. Khi xe phanh, người và đồ cùng đổ về trước. Đồ to tới mức người ngồi sau không bám được thì thuê chở.
Chở quá tải cho kịp một chuyến. Cố dồn hết đồ vào một lần để đỡ đi lại, xe nặng tới mức phanh không ăn và tay lái nhẹ hẫng. Chia làm hai chuyến tốn thêm mười lăm phút, rẻ hơn mọi vụ ngã.
Không thử xe trước khi ra đường. Ràng xong, dắt xe vài mét, bóp phanh, rẽ thử trong ngõ. Thấy xe chòng chành hay đồ xô lệch thì sửa ngay tại cửa nhà, không phải giữa ngã tư.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy chở đồ cồng kềnh bao nhiêu thì bị phạt?
Quy định về kích thước hàng chở trên xe máy có thể thay đổi theo thời điểm, nên cách chắc nhất là hỏi công an xã, phường hoặc đọc văn bản hiện hành. Nguyên tắc an toàn là không để đồ rộng quá tay lái, dài quá đuôi xe hay che đèn và biển số.
Dây ràng chun hay dây bản dẹt có khoá tốt hơn?
Dây chun nhanh, tiện cho thùng carton và đồ nhẹ. Kiện nặng trên 15 kg nên dùng dây bản dẹt có khoá siết vì nó không co giãn, đồ ít xê dịch khi xe xóc.
Có nên chở đồ ở sàn để chân xe tay ga?
Được nếu đồ nằm phẳng, gọn và hai chân vẫn đặt vững trên sàn. Không chở đồ cao chắn cổ lái hoặc đồ khiến bạn phải dạng chân ra hai bên.
Chuyển phòng trọ bằng xe máy cần mấy chuyến?
Một người ở trọ bình thường thường cần ba đến năm chuyến cho đồ nhỏ, cộng một chuyến xe chở thuê cho nệm, tủ lạnh hay máy giặt. Phân loại và đóng thùng từ hôm trước giúp mỗi chuyến gọn hơn.
Đồ trên giá sau bị trượt khi đang chạy thì làm gì?
Bật xi nhan, giảm tốc từ từ, tấp vào lề an toàn rồi mới chỉnh lại. Đừng với tay ra sau giữ đồ khi xe đang chạy, vì một tay lái và người xoay ngược dễ làm xe mất lái.